Wat is de arbeidsfactor?
De arbeidsfactor (PF) is de verhouding tussen werkelijk vermogen (kW) en schijnbaar vermogen (kVA). Hij loopt van 0 tot 1. De formule: PF = kW ÷ kVA = cos(θ), waarbij θ de fasehoek tussen spanning en stroom in een wisselstroomkring is.
Hoe de arbeidsfactor de kW beïnvloedt
De arbeidsfactor heeft direct invloed op het geleverde kW. Bij een arbeidsfactor van 0.80 levert een bron van 100 kVA 80 kW. Bij 0.90 levert dezelfde bron van 100 kVA 90 kW — 12,5% meer bruikbaar werkelijk vermogen. Een hogere arbeidsfactor betekent meer echt vermogen uit hetzelfde schijnbaar vermogen.
Gangbare waarden van de arbeidsfactor
| Soort apparatuur | Gangbare arbeidsfactor | Soort belasting |
|---|
| Elektrische kachels, gloeilampen | 0.95 – 1.00 | Ohmse belasting |
| LED-verlichting, moderne elektronica | 0.90 – 0.99 | Gecompenseerd |
| Industriële motoren (belast) | 0.80 – 0.90 | Inductieve belasting |
| Industriële motoren (licht belast) | 0.50 – 0.75 | Inductieve belasting |
| Lasapparaten | 0.50 – 0.70 | Inductieve belasting |
| Utiliteitsgebouwen zonder compensatie | 0.70 – 0.85 | Gemengde belasting |
Blindstroomcompensatie
Blindstroomcompensatie verbetert de arbeidsfactor door condensatorbatterijen of synchrone compensatoren toe te voegen die het blindvermogen van inductieve belastingen opheffen. Dat verlaagt de blindverliezen, verhoogt het rendement van het systeem en verlaagt de energiekosten. Netbeheerders rekenen toeslagen bij een arbeidsfactor lager dan 0,85 of 0,90 in utiliteits- en industriële installaties.
Hoe de arbeidsfactor de dimensionering beïnvloedt
Een lage arbeidsfactor verhoogt de totale vermogensvraag (kVA) die elektrische apparatuur moet kunnen leveren. Een belasting van 100 kW bij 0.70 PF vraagt 143 kVA aggregaatvermogen. Dezelfde belasting van 100 kW bij 0.95 PF vraagt slechts 105 kVA. Een lagere arbeidsfactor betekent grotere aggregaten, zwaardere transformatoren en dikkere kabels — en dus hogere vermogens en kosten.
🎛️ Calculator effect arbeidsfactor
Pas de arbeidsfactor aan en zie hoe het kW uit een vaste kVA-bron verandert.
Werkelijk vermogen:80.00 kW
kW = 100 kVA × 0.80 PF = 80.00 kW